www.formanowicz.pl [start]

© Mariusz Formanowicz, 2010


List Teofili Formanowicz do

hr. Celestyny (Tytusowej) Działyńskiej

z prośbą o wsparcie

Oryginał listu znajduje się w zbiorach rękopisów

Biblioteki Kórnickiej



Formanowicz Teofila


[dop. adresatki:] bez adresu nie warto dawać


Jaśnie Wielmożna Pani Hrabino


Zechce mi łaskawie wybaczyć, że się ośmielam jako biedna wdowa upraszać o wsparcie przez lat przeszło 50 zawsze starałam się nie być ciężarem publiczności ale przymuszona tą ostatnia potrzebą ośmielam się Wielmożnych Państwa upraszać o łaskawe względy Bóg świadkiem moim, że moja uniżona prośba oparta na prawdziwych zasadach przez miłosierdzie Boskie znajdzie uwzględnienie pisze się z głębokim uszanowaniem uniżona Sługa


Teofila Formanowicz


[P.S.] Ojciec mój za Pana Sczanieckiego przez lat 8 cierpiał więzienie i zawsze starał się być honorowym człowiekiem


       Rzadko spotykanie imię nadawczyni listu, oraz szczegóły dotyczące Jej ojca podane w „Post scriptum”, identyfikują osobę piszącą jako Teofilę Formanowicz, córkę Marcina Formanowicza, powstańca listopadowego. Identyfikacja ta pozwala także na przybliżone określenie czasu jego napisania. Autorka pisze (cyt.) „przez lat przeszło 50 zawsze starałam się nie być ciężarem...”. Teofila urodziła się w 1827 roku. Swą prośbę do hr. Działyńskiej napisała więc zapewne na przełomie lat 70-tych i 80-tych XIX wieku. Na pewno przed lipcem 1883 roku, w którym umiera Adresatka.


       W liście pojawia się informacja o przynależności wojskowej Marcina Formanowicza w czasie Powstania Listopadowego: „pod Panem Sczanieckim”. Jest to w zasadzie ślad informacji, który wymaga weryfikacji. Pewne w niej jednak jest to, że właściciele dóbr Michorzewskich (miejsca zamieszkania Marcina) – Sczanieccy: Konstanty i Stanisław (bracia Emilii), brali udział w Powstaniu.


       Teofila w liście posługuje się swoim panieńskim nazwiskiem. Pisze „biedna wdowa”, a jednocześnie posługuje się tylko jednym nazwiskiem odwołując się do losów swojego ojca. Nie jest to jej nazwisko „po mężu”, gdyż wówczas – mówiąc o swoim ojcu – podałaby jego nazwisko (a swoje – panieńskie). Przyczyna dla której autorka listu powróciła do swojego nazwiska panieńskiego, pozostanie najprawdopodobniej jedynie w domysłach, lecz fakt zmiany nazwiska potwierdza akt zgonu Teofili Formanowicz z poznańskiego przytułku św. Teresy z dnia 03-04-1897 roku.


Serdecznie dziękuję Panu Dyrektorowi Biblioteki

za zgodę na publikację listu.