www.formanowicz.pl [start]

© Mariusz Formanowicz, 2009


Marcin Świetliński

- źródła i przypuszczenia



A. H. Kaletka (Z przeszłości miasta Wielichowa. 1429-1929, Wielichowo:1929) w rozdziale “Zdawna w mieście osiadłe rodziny”, na str. 142 pisze:        


       Świetłińscy (Światliński 1765, Świetliński 1786). Ko­wal Marcin Światliński, rodem z Raszkowa, poślubia w r. 1765 Katarzynę Kozłowską 3).

       __________________________

       ") Metr. kość. l, k.116v. tamże 11, k. 95.


Wcześniejszy rok (1765) jest rokiem zawarcia ślubu przez Marcina i Katarzynę Kożłowską. Zapis ten odnaleziono w księgach kościelnych („Metr. kość. l, k.116v”). Ślub odbył się 22 stycznia 1765 r. Katarzyna była córką Andrzeja Kozłowskiego burmistrza Wielichowa z lat 1744/45, rzeźnika i garncarza w roku 1747, jednego z założycieli bractwa strzeleckiego w Wielichowie (podpis pod statutem bractwa z 07.12.1761 r.). (Zob. A. H. Kaletka, Z przeszłości miasta Wielichowa. 1429-1929, Wielichowo:1929; str. 28, 87, 91, 95 i 113). Druga data podawana przez Kaletkę (1786) bez wątpienia dotyczy aktu zgonu syna Macieja i Katarzyny:


       Dn. 22.03.1786 r. został pochowany w Wielichowie mający 12 lat FRANCISZEK, syn sławetnego MARCINA SWIETLINSKIEGO, kowala.


Opierając się na wynikach i opisie kwerendy w księgach parafii w Wielichowie, znajdujących się w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu, stwierdzić należy, że wspomniany akt zgonu jest drugim, po akcie ślubu Marcina (1765 r.), zapisem dotyczącym Świetlińskich znajdującym się we wspomnianych wyżej księgach. Miał więc rację Kaletka: pomiędzy rokiem 1765 a 1786 w księgach parafialnych nie ma wzmianki o Świetlińskich.


Najprawdopodoniej po ślubie, który odbył się (jak każe tradycja) w parafii panny młodej, 

Marcin i Katarzyna wyjechali z Wielichowa. Być może do Raszkowa skąd pochodził.


Kaletka jeszcze raz wspomina o Marcinie Świetlińskim w swojej monografii. W rozdziale „Rzemiosło, przemysł i ich organizacja : Kowale” (str. 74 74) pisze:


       „Od r. 1573 do 1800 zachodzą w źródłach jeszcze następujący kowale: (...) Świetliński Marc. (1780)3)”

       ________________

       3) Metr. kość. I, k. 13. 25v. 88. - Metr. kość. II. k. 29v. - Prot. bractwa społ., sparsim - Rach. dwór. VII, str. 8. - Ossol., rkps. Nr- 601, str. 334.


Według moich przypuszczeń cytowany przez Kaletkę zapis o Marcinie Świetlińskim pochodzi z protokólarza cechu społecznego z Wielichowa, o którym autor monografii pisze, przedstawiając źródła i literaturę do swojej pracy: „VII. Innych właścicieli. (...) Protokólarz bractwa społecznego (1694 1850)”. Protokólarza tego nie ma w Archiwum Państwowym w Poznaniu (Zespół Cechy miasta Wielichowa). Prawdopodobnie w roku 1929, w którym Kaletka pisał monografię, był on w posiadaniu cechu. Jego dalsze dzieje nie są znane. Przypuszczam, że zapis z 1780 r. dotyczący Marcina Świetlińskiego, znajdujący się we wspomnianym protokólarzu, dotyczy jego przyjęcia do cechu (jako majstra, bądź czeladnika). Z dużym prawdopodobieństwem określono tam skąd Marcin pochodził. Pomiędzy rokiem 1780 a 1786 nie ma więcej dokumentów mówiących o Świetlińskich. Prawdopodobnie w tym okresie nie narodziło się dziecko Marcina i Katarzyny, ani też żadne nie zmarło. Dopiero w 1786 Franciszek.


Marcin Świetliński zmarł przed rokiem 1801. W tym roku bowiem wdowa Katarzyna powtórnie wyszła za mąż:


Akt ślubu Nr 5/1801/Wielichowo

Dn. 9.07.1801 r. związek małżeński zawarli:

Sławetny ŁUKASZ KAPSKI krawiec, wdowiec, lat 69, mieszczanin wielichowski i

KATARZYNA SWIETLINSKA wdowa, lat 60 (ur. 1740), mieszczka wielichowska.

Świadkowie: Sławetni mieszczanie wielichowscy Maciej Kuzdowicz i rzeźnik Walenty Kapski.


Katarzyna, zapisana jako Świetlińska, zmarła jako 92-letnia staruszka:


Akt zgonu Nr 5/1824/Wielichowo

Dn. 12.02.1824 r. w Wielichowie zmarła KATARZYNA ŚWIETLIŃSKA, lat 92, wdowa, córka zmarłych już rodziców. Przyczyną zgonu była puchlina.




Synami Marcina i Katarzyny (urodzonymi poza Wielichowem), oprócz wspomnianego Franciszka, mogli być (podaję akty ich ślubów):


Józef, ur. ok. 1765 (?)


Akt ślubu Nr 4/1798/Wielichowo

Dn. 31.01.1798 r. związek małżeński zawarli:

JÓZEF SWIETLINSKI kawaler, mieszczanin wielichowski, lat 37 i

KATARZYNA SZABELSZCZANKA panna, lat 21.

Świadkowie: sławetni Maciej Kuzdowicz i Marcin Balcerkiewicz.


Józef zmarł w roku 1819, w wieku 55 lat:


Akt zgonu Nr 33/1819/Wielichowo

Dn. 23.08.1819 r. w Wielichowie pochowany został na cmentarzu w pobliżu kościoła pod wezwaniem św. Walentego przez Wielebnego Ojca Milewskiego JÓZEF ŚWIETLIŃSKI kowal, mieszczanin mający lat 55, opatrzony świętymi sakramentami.


Kazimierz, ur. ok. 1777 r.


Akt ślubu Nr 12 /1799/Wielichowo

Dn. 18.11.1799 r. związek małżeński zawarli:

Sławetny KAZIMIERZ SWIETLINSKI mieszczanin wielichowski, lat 22 i

APOLONIA DOBCZYŃSKA panna z Wielichowa, lat 18.

Świadkowie: sławetni mieszkańcy Wielichowa Franciszek  Gałkowski i Paweł Gruszkowicz.


Jan, ur. ok. 1780 r.


Akt ślubu Nr 1/1812/Wielichowo

Dn. 23.01.1812 r. związek małżeński zawarli:

Sławetny JAN SWIETLINSKI kawaler, kowal, lat 32 i

Sławetna panna JULIANNA GAŁKOWSKA lat 25 (?).

Świadkowie: Sławetni Grzegorz Balcerkiewicz, Józef Lasocki i Mateusz Kuzdowicz(?) mieszczanie wielichowscy.