www.formanowicz.pl [start]

© Mariusz Formanowicz, 2010


Adam Henryk Kaletka (1887-1956)

            

       Adam Henryk Kaletka, archiwista, historyk, kustosz Archiwum Państwowego w Poznaniu. Urodził się 22 grudnia 1887 r. w Wielichowie, jako syn nauczycieli Marcina i Antoniny z Gryglewiczów. Maturę zdał w 1907 r. w gimnazjum w Gnieźnie. Pierwotnie planował zostać farmaceutą. Przygotowywał się do zawodu aptekarskiego praktykując w Buku i Wolsztynie, studiował m.in. w Berlinie. W 1914 r. zdał egzamin z farmacji i zaczął pracę w aptekach w Kostrzynie, potem w Legnicy i w Poznaniu. Pomimo, że zawód farmaceuty był bardzo rentownym zajęciem, z zamiłowaniem poświęcił się studiom historycznym. Od 1 stycznia 1920 r. rozpoczął pracę w Archiwum Państwowym w Poznaniu, pod początkowym kierownictwem Bolesława Erzepkiego, a potem Kazimierza Kaczmarczyka. Początkowo pracował jako nieetatowy, kontraktowy urzędnik. Dzięki swojej fachowości i poświęceniu awansował na sekretarza, następnie asystenta, archiwistę, a w 1936 r. na etatowego kustosza. Porządkował głównie księgi grodzkie, sporządzając do nich liczne pomoce, niestety, zaginęły one w czasie wojny. W latach 1931-32 przebywał przez kilka miesięcy w Wiedniu, pracując nad przygotowaniem spisów akt, które miały być wydane Polsce na podstawie układu archiwalnego polsko - austriackiego z r. 1932. Jako pracownik archiwalny rozpoczął studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego gdzie specjalizował się w naukach pomocniczych historii. Tu na seminarium historycznym u prof. Kazimierza Tymienieckiego napisał pracę Opola Wielkopolskie, ich organizacje i funkcje, której egzemplarz spłonął w czasie II wojny.


       We wrześniu 1939 r. uczestniczył w ewakuacji najcenniejszych archiwaliów, po powrocie do Poznania został aresztowany przez Niemców, po zwolnieniu wrócił do pracy do archiwum pod niemieckim zarządem. Od lutego 1945 r., przez kilka miesięcy, do czasu powrotu dyrektora Kazimierza Kaczmarczyka kierował pracą archiwum poznańskiego. Brał udział w poszukiwaniach wywiezionych materiałów archiwalnych. W 1955 r. przeszedł na emeryturę.


       Każdą wolną od pracy zawodowej chwilę poświęcał na samodzielne badania naukowe. Szczególnie dużo trudu włożył on w pracę nad polskimi nazwami miejscowości. Wydał m.in. prace: Poznań a Henryk Walezjusz („Kronika m. Poznania”, 1925 III), Z przeszłości miasta Wielichowa 1429-1929 (Śrem 1929), Dagome iudex w nowym oświetleniu (Poznań 1939), W 100-lecie otwarcia pierwszej wielkopolskiej linii kolejowej: Stargard - Poznań (Kronika m. Poznania, 1948). Wszystkie prace Kaletki odznaczają się gruntownym wykorzystaniem bazy źródłowej. Był wybitnym znawcą dokumentów średniowiecznych, świetnie znał łacinę, paleografię, neografię i język niemiecki. Jego doskonała znajomość zasobu archiwum poznańskiego wielokrotnie pomagała użytkownikom w poszukiwaniach. Był także teoretykiem archiwistyki, wygłaszając w 1925 r. na IV Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich w Poznaniu ważny referat zatytułowany Zagadnienia zasadnicze przy porządkowaniu aktów niemieckich. Działał aktywnie w licznych towarzystwach naukowych, odznaczony był m.in.: Złotym Krzyżem Zasługi (1955 r.), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.


       Ożenił się z Heleną Frische (od 1915, zmarła w 1945 r.. Adam H. Kaletka zmarł 3 stycznia 1956 r. w Poznaniu. Wraz z żoną spoczywają we wspólnym grobie rodzinnym na poznańskim Junikowie.