|
www.formanowicz.pl [start] |
© Mariusz
Formanowicz, 2006-2011 |
Krakowska rodzina Formankowiczów (Furmankowiczów)
Nazwisko "Formankowicz" (z
literą "k" w środku) obecnie nie występuje. Było jednak często spotykane
w wiekach od XVI do XVIII w Małopolsce, a szczególnie w Krakowie. Poniżej
przedstawiam indeks odszukanych w literaturze osób, żyjących w przedstawionym
okresie w Krakowie i okolicach. Nazwisko to zapisywano w najróżniejszy sposób:
jako Formankowicz bądź Formankowic, podobnie przez „u”. Odwołania (linki) z
indeksu przekierowują do tablicy źródeł, w której wskazałem na pozycje źródłowe
i zamieściłem przy niektórych odpowiednie cytaty. Z kilku osób wymienionych w
indeksie utworzyłem zalążek drzewa genealogicznego (3 pokolenia) Formankowiczów
rodem z Krakowa.
W trzech
przypadkach odkryłem związek krakowskich Formankowiczów z Poznaniem:
· Elżbieta Furmankowicz, córka Jana w 1658 r. wyszła za mąż
za Kacpra Winklera, patrycjusza poznańskiego,
· Józef
Formanowicz podpisał się pod dedykacją książki autorstwa Marcina Winklera
(znów Winkler, j.w.), wydanej w Krakowie w 1658 roku,
· Samuel Formankowic od 1653 do 1659 r. był rektorem
Kolegium Lubrańskiego w Poznaniu.
Formanowiczowie od co najmniej drugiej połowy XVI, aż do
połowy XVII wieku, byli bogatą rodziną kupców krakowskich. Handlowali miedzią i
innymi surowcami z Gdańskiem, a także eksportowali te towary za granicę. Biorąc
to pod uwagę, z rodziną tą wiążę Jerzego Formanowicza, którego statek
wyładowany zbożem zajęli Gdańszczanie w roku 1578 i za którym wstawił się
kanclerz i hetman wielki koronny Jan Zamoyski w omówionym wcześniej piśmie do
Gdańszczan z 3 lipca 1578 roku. Niebagatelna w
tym przypadku jest uwaga J. Zamoyskiego o „znacznym nazwisku” kupca Jerzego
Formanowicza. Brzmienie nazwiska tej osoby jeszcze raz potwierdza tezę o bardzo
różnym sposobie zapisu nazwiska tej rodziny. Z danych źródłowych wynika, że rodzina
Formankowiczów w II-połowie XVII wieku uległa zubożeniu. W okresie tym był to
ogólny proces, który dotknął zresztą nie tylko mieszczan. Przyczynił się do
tego m.in. potop szwedzki. Inne ślady wskazują również na rozprzestrzenienie
się - i to nawet już wcześniej - nazwiska Formankowicz poza Kraków. W 1660 r.
rajcę Błażeja Furmankowicza odnajdujemy w Samborze. W 1689 Jakub Formankowicz
został burmistrzem Jasła, Wcześniej
wspomniany zapis mówi, że w 1640 roku niejaki Szymon Formankowicz miał dom w Poznaniu,
o który toczył się spór z władzą kościelną.
Aktualny zasób informacji o krakowskiej rodzinie
Formankowiczów, nie pozwala nawet na próbę udowodnienia hipotezy, że
Formankowiczowie z Krakowa byli protoplastami Formanowiczów z Wielkopolski
(Buku czy Wielichowa), czyli że w XVII wieku część z krakowskiej rodziny
przeniosła się do Wielkopolski (Poznania ?), gdzie po kilkudziesięciu latach
zaczęto zapisywać ich nazwisko jako „Formanowicz”. W każdym razie hipotezy tej nie należy wykluczać (nie ma podstaw
do tego) i być może z czasem poniższe zestawienie okaże się pomocne.
Formankowiczowie w Krakowie wydali dwie
znakomite postacie, które swą działalnością na trwale zapisały się w historii.
Byli nimi Samuel Formankowic, profesor i rektor
Uniwersytetu Jagiellońskiego i Jan Stanisław
Formankowicz, także profesor UJ, pisarz i geograf.
Indeks osób:
Formankowic Samuel (Furmankowic), rektor UJ
Formankowicz Jan, dyrektor
Formankowicz Kasper (Furmankowicz), kupiec ławnik krak.
Formankowicz Katarzyna, żona Kaspra
Furmankowicz Elżbieta, zamężna Winkler (w Poznaniu)
Furmankowicz Jan, m. krak.
Furmankowicz Jan, mieszczanin krak.
Furmankowicz Jan, rajca krakowski
Furmankowicz Jan, syn Kacpra
Furmankowicz Michał, syn Jana
Furmankowicz X. (od św. Barnary)
Zarys drzewa
genealogicznego
Kacper Formankowicz, kupiec i ławnik krakowski
% Katarzyna Mączka, córka Stanisława, rajcy z Biecza i Heleny
- Jan Formankowicz, mieszczanin i rajca krakowski w latach 1642-1656
% Zuzanna (? – 28 II 1636) - ślub w 1631
% Elżbieta Pipan, córka Jerzego - ślub
w 1638
- Elżbieta Formankowicz
% Kacper Winkler z Poznania - ślub w 1658
- Michał Formankowicz
- Samuel Formankowicz (1626-1692), profesor i rektor Akademii Krakowskiej
- Paweł Formankowicz (1629-1637) – zmarł w wieku 8 lat i został pochowany w Bieczu
----------
% -
zawarli związek małżeński
|
Rok (lata, wiek) |
Osoba (opis, cytat) |
Źródło |
|
Wiek XVI i I-połowa XVII |
Jan M. Małecki, Związki handlowe miast polskich z
Gdańskiem w XVI i pierwszej połowie XVII wieku, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968; [str. 135] |
|
|
19 stycznia 1601 |
Furmankowycz Casparus, negociator (= kupiec) |
A. Kiełbika Z. Wojas, Księga przyjęć do prawa
miejskiego w Krakowie 1573 - 1611 |
|
1617 (?) |
dot. pozycji: Goliński Bazyli, Apollo Musae totaq. Grammationae ..., Kraków, 1617, [w :] Estreicher K. Bibliografia Polska, Kraków, Drukarnia UJ, 1898 (T. 17, str. 223) => Index |
|
|
1631 |
„Wdowa [...] Zuzanna, wyszła ponownie za mąż w roku 1631 za bogatego mieszczanina krakowskiego, od roku 1642 rajcę, Jana Furmankowicza, a odebrawszy od Stanisława (II) Rappa należne jej 2000 złp., skwitowała go z tej sumy [...] Zmarła 28 kutego 1636 roku, Iegując jezuitom w testamencie 300 zip.” |
Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Rocznik krakowski, Tomy 67-68, PWN, 2001; s. 114 |
|
1642-1656 |
Jan Furmankowic, rajca krakowski
44G. Jurkiewicz Poetriae saeculis omnibus celeberrimae quas in nupttos spcctantissimi viri D. Joannis Formankowic civis Crac, et Lectissimae
Virginis Elisabethac Pipaniae Clarissimi Domini D. Georgii Pipan Philosophiae
et Medieinae Doctoris filiae..., Cracoviae 1638. |
Janina Bieniarzówna, Mieszczaństwo krakowskie XVII w, Wydawn. Literackie, 1969; s. 43, 25 |
|
Połowa XVII w. |
Jan Formankowic /2/ Formankowic Thomas |
Jacek Wijaczka, Handel zagraniczny Krakowa w połowie
XVII wieku, Tow. Nauk. "Societas Vistulana", 2002; [str. 46,
72, 85 … (14-stron)] |
|
1655 |
Ambroży Grabowski, Starożytnicze wiadomości o Krakowie: zbiór pism i pamiętników tyczących się opisowéj i dziejowéj przeszłości, oraz zwyczsjów téj dawnéj stolicy kraju, z dodatkiem róznych szczegółów Polaków zająć mogących. Z dawnych rękopismiennych źródeł, nakł. i drukiem Józefa Czecha, Kraków 1852; [str. 130] |
|
|
1658 |
dot. pozycji: Marcin Winkler, Mare Aqvinatievm Sev Ornatio..., Poznań (?), 1658, [w :] Estreicher K. Bibliografia Polska, Kraków, Drukarnia UJ, 1898 (T. 33, str. 50) => Index |
|
|
1637-1692 |
Numer domu: “L. or. 5, sp. 345, Gm. V. 555.” „Następnie długi czas była w posiadaniu rodziny mieszczańskiej Furmankowiczów, stąd później »Furmankowiczowską« zwana. Mamy zapiski, że już w r. 1637 była własnością Jana Furmankowicza rajcy krakowskiego, po tegoż śmierci jego żony i sukcesorów aż po koniec XVII w. (1692).” /3/ (...) „Mieszkali w niej p. Haur, który »sklep trzymał« i p. Michał Furmankowicz, zapewne syn Jana Furmankowicza dawniejszego właściciela, który zajmował mieszkanie »pod wschodami«.” |
Adam Chmiel, Domy krakowskie: Ulica Floryańska, Tow. Miłośników Historyi i Zabytków Krakowa, 1917; [str. 37] |
|
1632, 1649 |
Formankowicz (Furmankowicz) Kasper, kupiec, ławnik krak. 28 - żona Katarzyna 28 ... |
Rejestry gospod w Krakowie z lat 1632 i 1649 ze zbiorów biblioteki naukowej PAU i PAN w Krakowie i Biblioteki Jagiellońskiej / wyd. Kamila Follprecht. Kraków : Tow. Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, 2005 |
|
Ok. 1600- 1652 |
Irena Kaniewska, Roman Żelewski, Wacław Urban, Kazimierz Lepszy, Studia z dziejów młodzieży Uniwersytetu Krakowskiego w dobie Renesansu, 1964; [str. 164] |
|
|
? |
Walerian Nekanda Trepka, Włodzimierz Dworzaczek, Liber
generationis plebeanorum "Liber chamorum", Zakład narodowy im. Ossolińskich, 1963[ [str. 243] |
|
|
XVII w. (1671) |
Encyklopedia powszechna, Wydawn. Artystyczne i Filmowe, 1862 |
|
|
1653 - 5 XII 1659 |
Jerzy Michalewicz, Maria Michalewiczowa, Helena Madurowicz-Urbańska, Liber beneficiorum et benefactorum, Sumptibus Universitatis Iagellonicae, 1991; [str. 116] |
|
|
XVII w. |
Michał Rożek , Mecenat artystyczny mieszczaństwa
krakowskiego w XVII wieku, Wydawn. Literackie, 1977 |
|
|
1689-1691 |
Jan Furmankowicz, kupiec sukienniczy ławnik, a w latach 1689-1691, rajca krakowski |
Magdalena Bartkiewicz, Odzież i wnętrza domów mieszczańskich w Polsce w drugiej połowie XVI i w XVII wieku, Studia i materiały z historii kultury materialnej, T. 49, Polska Akademia Nauk, 1974; s. 247 |
|
1626-1692 |
=> biografia |
|
|
1658 |
„...cudownie wykwitająca, a
przy solennym akcie weselnym Oblubieńców Nowych Jego Mci Pana Kaspra Winklera
i Jej Mci Panny Elżbiety Formankawiczówny. ukochanej córki sławnej pamięci
Jego Mci Pana Jana Formunkowicza rajcę krakowskiego i Jej Mci Paniej Elżbiety
Formankowiczowej. Kraków 1658” |
Karpiński Andrzej : Kobieta w mieście polskim w drugiej połowie XVI i w XVII wieku, Instytut Historii PAN, 1995 (str. 391)
„WINKLEROWIE (PATRYCJUSZE POZNAŃSCY)”
Kościół św. Marii Magdaleny w Poznaniu. (...) Rodzina Winklerów posiadała w kościele również swoją kaplicę, zwaną "Winklerowską".
Poznań, St. Rynek, kamienica nr 47, Winklerowska. Około połowy XVI wieku właścicielem kamienicy był zasłużony pisarz poznańskiej rady miejskiej Błażej Winkler (por. Kancelaria miejska), który w 1551 roku "oprawił na niej posag swojej żony Jadwigi z Grodzickich". W posiadaniu Winklerów pozostawała przez następnych prawie sto pięćdziesiąt lat.
|