Zapisy z pierwszej połowy XVIII wieku jednoznacznie dowodzą, że perwotny sposób zapisu nazwiska dla najstarszych gałęzi rodowych brzmiał "FORMANOWICZ". Zapisy te potwierdzają się zarówno w księgach parafialnych (metrykalnych), jak i cechowych oraz miejskich. Pojawiające się z czasem różnice w zapisie nazwiska mogą wynikać z kilku przyczyn. W staropolszczyźnie funkcjonowały, w różnych wyrazach, krótkie i długie samogłoski, a wśród nich “oo”-długie. Gdy wynaleziono druk pojawił się problem zapisu tej zgłoski. Chodziło o to aby zmniejszyć liczbę powtarzających się liter ( a więc potrzebnych w kaszcie czcionek) i na drogim papierze zaoszczędzić miejsca w tekście. Wskutek tego zapotrzebowania polscy drukarze wymyślili równoważnik i długi dźwięk “o” zaczęli zaznaczać przez dodanie kreski ponad tą czcionką jak np. w słowie ”Bóg”. Tak zmodyfikowaną literę odczytywano oczywiście nadal jako długą samogłoską “oo”. Atoli od połowy XV wieku ( w/g prof. Miodka TV 02.04.2006 ) rozpoczął się proces ewolucyjny trwający do początków XVII wieku, a więc ponad 200 lat, w trakcie którego zaprzestano rozróżniać krótkie od długich samogłosek, a wymawianie tych drugich stopniowo skracano. A później, powoli, wymowa “ó” twardniała i zapisaną literę zaczęto wymawiać jak “u”. Skutkiem tego nazwisko Formanowicz, pierwotnie z długą samogłoską “oo”, zaczęto zapisywać (“za drukarskim przewodem”) jako Fórmanowicz, później to polskie “ó”- też czytane jak “oo”- zaczęto (pod prusko-niemieckim panowaniem) pisać fonetycznie jako Furmanowicz. W efekcie mamy współcześnie trzy formy zapisu tego samego nazwiska. W zależności od stopnia “oporu materii” przetrwała w różnych gałęziach rodziny pierwsza, druga czy też trzecia jego wersja. Aliści długotrwałość tego procesu i przetrwanie do naszych czasów kolejnych form ewolucyjnych, wskazuje, że nazwisko pochodzi z jednego żródłosłowu, z bardzo dawnych czasów.

    Pan Mieczysław Formanowicz, w swoim opracowaniu o rodzinie Formanowiczów gostyńskich, pisze na temat pisowni następująco:

„Ta różna pisownia (Furmanowicz, Formanowicz, Fórmanowicz), wg prof. Miodka, dotyczy tej samej rodziny, a jest na ogół wynikiem takiego lub innego zapisu prowadzącego w danym okresie księgi metrykalne w parafiach (lub np. cechowe). Znajduje to potwierdzenie w księgach parafialnych parafii gostyńskiej, albowiem i tam występują różnice w pisowni nazwiska Formanowicz. I tak dla przykładu:
     Maciej (* 1788) zapisany jest w księgach urodzeń i chrztów jako syn Jakuba Formanowicza. Wincenty (*1812) zapisany jest w tychże księgach jako syn Macieja Furmanowicza. Tenże sam Maciej zapisany jest w księgach zgonów (+1832) jako Formanowicz. Córka Wincentego Apolonia i syn Józef figurują w latach 1870 – 1890 w księgach metrykalnych jako Fórmanowiczowie.”

Wszelkie prawa do tekstów oraz zdjęć i innych elementów graficznych zawartych na tych stronach są zastrzeżone.
Copyright ©Mariusz Formanowicz, 2005 - 2010