www.formanowicz.pl [start]

© Mariusz Formanowicz, 2009-2011


Marcin Świetliński

- źródła i przypuszczenia



       Marcin Świetliński pojawił się w zapisach metrykalnych parafii w Wielichowie w styczniu 1765 r. A. H. Kaletka (Z przeszłości miasta Wielichowa. 1429-1929, Wielichowo:1929) w rozdziale “Zdawna w mieście osiadłe rodziny”, na str. 142 pisze:        


       Świetłińscy (Światliński 1765, Świetliński 1786). Ko­wal Marcin Światliński, rodem z Raszkowa, poślubia w r. 1765 Katarzynę Kozłowską 3).

       __________________________

       ") Metr. kość. l, k.116v. tamże 11, k. 95.


Wcześniejszy rok (1765) dotyczy zawarcia ślubu przez Marcina i Katarzynę Kożłowską. Zapis ten odnaleziono w księgach kościelnych („Metr. kość. l, k.116v”). Ślub odbył się 22 stycznia 1765 r. Katarzyna była córką Andrzeja Kozłowskiego, byłego burmistrza Wielichowa z lat 1744/45, rzeźnika i garncarza w roku 1747, jednego z założycieli bractwa strzeleckiego w Wielichowie. Jego podpis widnieje podpis pod statutem bractwa z 7.12.1761 r.. (Zob. A. H. Kaletka, Z przeszłości miasta Wielichowa. 1429-1929, Wielichowo:1929; str. 28, 87, 91, 95 i 113). Druga data podawana przez Kaletkę (1786) bez wątpienia dotyczy aktu zgonu syna Macieja i Katarzyny:


       Dn. 22.03.1786 r. został pochowany w Wielichowie mający 12 lat FRANCISZEK, syn sławetnego kowala MARCINA SWIETLINSKIEGO.


       Opierając się na wynikach i opisie kwerendy w księgach parafii w Wielichowie, znajdujących się w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu, stwierdzić należy, że wspomniany akt zgonu jest drugim, po akcie ślubu Marcina, zapisem dotyczącym Świetlińskich. Miał więc rację Kaletka: pomiędzy rokiem 1765 a 1786 w księgach parafialnych nie ma wzmianki o Świetlińskich.


       Przez jakiś czas małżonkowie mieszkali w niedalekich Zadorach w parafii Modrze, niedaleko Roszkowa. Tam w 1767 r. urodził się Franciszek-Izydor, zapewne tożsamy z pochowanych w 1786 Franciszkiem, synem Marcina i Katarzyny Świetlińskich. Wspomniana bliskość wsi Roszkowo sugeruje, że Marcin Świetliński stamtąd w 1765 r. przybył do Wielichowa. W zapisach metrykalnych parafii Modrze nie odnotowano jednak pobytu Marcina Świetlińskiego przed rokiem 1767.

       

Kaletka jeszcze raz wspomina o Marcinie Świetlińskim w swojej monografii. W rozdziale „Rzemiosło, przemysł i ich organizacja : Kowale” (str. 74 74) pisze:


       „Od r. 1573 do 1800 zachodzą w źródłach jeszcze następujący kowale: (...) Świetliński Marc. (1780)3)”

       ________________

       3) Metr. kość. I, k. 13. 25v. 88. - Metr. kość. II. k. 29v. - Prot. bractwa społ., sparsim - Rach. dwór. VII, str. 8. - Ossol., rkps. Nr- 601, str. 334.


Według moich przypuszczeń cytowany przez Kaletkę zapis o Marcinie Świetlińskim pochodzi z protokólarza cechu społecznego z Wielichowa, o którym autor monografii pisze, przedstawiając źródła i literaturę do swojej pracy: „VII. Innych właścicieli. (...) Protokólarz bractwa społecznego (1694 1850)”. Protokólarza tego nie ma w Archiwum Państwowym w Poznaniu (Zespół Cechy miasta Wielichowa). Prawdopodobnie w roku 1929, w którym Kaletka pisał monografię, był on w posiadaniu cechu. Jego dalsze dzieje nie są znane. Przypuszczam, że zapis z 1780 r. dotyczący Marcina Świetlińskiego, znajdujący się we wspomnianym protokólarzu, dotyczy jego przyjęcia do cechu (jako majstra, bądź czeladnika). Z dużym prawdopodobieństwem określono tam skąd Marcin pochodził. Pomiędzy rokiem 1780 a 1786 nie ma więcej dokumentów mówiących o Świetlińskich. Prawdopodobnie w tym okresie nie narodziło się dziecko Marcina i Katarzyny, ani też żadne nie zmarło. Dopiero w 1786 zmarł wspomniany wyżej Franciszek.

Marcin Świetliński zmarł przed rokiem 1801, w którym wdowa Katarzyna powtórnie wyszła za mąż za Łukasza Kapskiego, wdowca po Ewie z domu Formanowicz. Katarzyna, zapisana jako Świetlińska, zmarła w Wielichowie jako 79-letnia (w zapisie 92-letnia) staruszka.



Przypuszczam, że synami Marcina i Katarzyny (urodzonymi poza Wielichowem), oprócz wspomnianego wyżej Franciszka, mogli być Józef, ur. ok. 1765, Kazimierz, ur. ok. 1777 r. i Jan, ur. ok. 1780 r.